“Um orðið viðurkenning sigur Sprotin: viðurkenning, góðkenning, játtan, váttan; yde en a. veita viðurkenning, virða, fagna”

10 mál ADHD felagið arbeiðir við, fyri at náa aðalmálunum í viðtøkunum. 

Vit arbeiða allatíðina við málunum, og verða tey tí dagførd javnan, sum vit fáa betri innlit, síggja fleiri avbjóðingar og møguleikar, og sum samfelagið broytist. 

1: Viðurkenning. Fyri at røkka aðalmálinum eigur felagið at arbeiða við, at ADHD verður viðurkent í breiðastu skilmarking. Um orðið viðurkenning sigur Sprotin: viðurkenning, góðkenning, játtan, váttan; yde en a. veita viðurkenning, virða, fagna.
Eisini skal ADHD viðurkennast, sum eitt menningarórógv hetta hjá tí sum hevur ADHD, hjá foreldrum, ommum & abbum, familju, fakfólki, námsfrøðingum, lærarum, sosialráðgevarum, læknum, sjúkrasystrum og vanliga føroyinginum. Tí einans við viðurkenning av ADHD slepst undan fordómum og tí ein ágangur á foreldur og menniskjum við ADHD. Einans við viðurkenning og fakligari vitan, ber til at skapa rættar tillagaðar fortreytir og karmar, ið tryggja at persónar við ADHD fáa eitt gott og javnsett lív við øll onnur.
*Persónar við ADHD uppliva ymiskt hvussu teirra ADHD avmarkar tey, og tí er tað ymiskt hvussu tey vilja, at teirra ADHD skal tiltalast/ítalusetast. T.d. kann tað verða menningarórógv/sjúka/brek/mangul/lívstreyt/lívsstøða.

2: Avtabusering og avstigmatisering av ADHD skal til fyri at fáa viðurkenning. Umleið 4-5% av øllum børnunum í Føroyum og 2,5% av øllum vaksnum hava ADHD sambært tølum hjá WHO. Við upplýsing og við at seta andlit á ADHD, hetta við at vísa á góðar og jaligar lívssøgur, kunnu vit vísa at við røttu viðgerðini ber til at fáa eitt gott lív, mált uppá lívsgóðsku, inntøku og heilsu.

3: Kompetansulyft av fakfólkið, ið eru rundanum fólkum við ADHD er alneyðug fyri at skapa røttu karmar og relatiónir. Talan er um serlærarar, námsfrøðingar, sosilráðgevarar, kommunulæknar, heilsusjúkrasystrar osf.

4: Gjøgnumskygni við staðfesting av ADHD. Vit skula lýsa mannagongdirnar fyri, hvussu skipanin er og arbeiðir, tá illgruni er til ADHD og tá persónar skula útgreinast. Á heimasíðuni skula vit hava eitt punkt, ið eitur nakað soleiðis: “heldur tú, at tú ella ein av tínum nærmastu hevur ADHD” so kanst tú gera soleiðis…. – Við hesum, hjálpa vit fólkum, at navigera í torskildu skipanunum og fáa hjálp skjótari.

5: Útbúgving. Á fólkaskúlaøkinum virka vit fyri, at allir skúlar við 200 næmingum hava eitt serskúlastovutilboð líknandi tað í Skúlanum í Hoyvík. Nám X og Miðnámsskúlarnir skula hava serlig ADHD serútbúgvin fakfólk í toyminum og karmar, ið tryggja trivna og læruumhvørvið. Eins og tað skal bera til at tillaga lesiætlanir fyri at tryggja at næmingum við ADHD gjøgnumføra og fáa prógv. Hetta gerst bert við øktari játtan og fleiri tímar.

6: Viðgerð. Allar kanningar vísa, at besta viðgerðin er medisinsk saman við sálarfrøðiligari og námsfrøðiligari viðgerð, harav foreldraráðgeving. Í dag fáa flest øll bjóðað medisinska viðgerð men onga ella lítla teraputiska viðgerð.
Vit skula arbeiða fyri, at øll fáa sálarfrøðiliga og námsfrøðiligaviðgerð.

7: Samfelagslig raðfesting. ADHD gevur eitt sera stórt Viðurkenning í politisku skipanini og tí koma á fíggjarlógina

8: Skjót viðgerð. Bíðitíðin til útgreinan hjá børnum sigst at verða burtur. Vit seta tó spurningartekin við hettar, tí tað kann væntast at fløskuhálsar og forðingar eru í skipanini aðrastaðir, sum ger, at børn við ADHD ikki verða ávíst til útgreinan. Hjá vaksnum hoyra vit, at bíðitíðin er upp til 3 ár, sum er alt alt ov long, og tí muga vit arbeiða fyri, at tíðin verður munandi stytt.

9: Tíðliga innsatsur. Jú fyrr ein fær viðgerð tess meir økist lívsgóðskan nú og uppá sigt. Samfelagssliga og fíggjarliga er tað nógv betri, lættari og kostnaðarminni at seta inn í barnaárunum og tryggja bestu fortreytir fyri einum góðum arbeiðslívi. Tíverri sigur hagfrøðin, at óviðgjørd menniskju við ADHD fáa munandi oftari fylgisjúkur so sum tunglyndi og angist, tey koma oftari í misnýtslu, kriminalitet, vanlukkur, blíva tíðliga foreldur og hava lága inntøku. – Við at seta tíðliga inn koma menniskju við ADHD at kasta tað sama í samfelagið sum onnur.

10: Sjálvhjálp og ráðgeving. Felagið skal seta sjálvhjálparbólkar á stovn og hava sosialráðgeva og psykolog atknýttan til at ráðgeva familjum og einstaklinum við ADHD.